تأکید بر ظرفیت اربعین برای تقویت همبستگی امت اسلامی در پرتو سنت نبوی

به گزارش خبرگزاری مهر، سید احسن حسینی در مقاله خود با عنوان «اربعین و همبستگی امت اسلامی و سنت نبوی(ص)»، ظرفیت های آیین اربعین برای تقویت وحدت و همگرایی میان مسلمانان را با تأکید بر آموزه های قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم(ص) و سیره اهل بیت(ع) بررسی کرده است.

این پژوهش با بهره گیری از روش تحلیل گفتمان و مطالعات کتابخانه ای، به تبیین شباهت ها و شاخص های مشترک میان سنت نبوی(ص) و الهیات اربعین می پردازد و این فرضیه را مطرح می کند که بازخوانی و بازتولید مؤلفه های گفتمان نبوی می تواند زمینه ساز تقویت همبستگی میان مذاهب اسلامی و شکل گیری گفتمانی تمدنی در جهان اسلام باشد.

حسینی در این مقاله، محبت اهل بیت(ع)، عدالت خواهی و ظلم ستیزی، اخوت و همبستگی، اخلاق مداری، احیای امر به معروف و نهی از منکر را از مهم ترین مؤلفه های مشترک سنت نبوی(ص) و الهیات اربعین معرفی می کند؛ مؤلفه هایی که به باور نویسنده، ظرفیت تبدیل شدن به الگویی عملی برای همگرایی امت اسلامی را دارند.

در این پژوهش، اربعین فراتر از یک مناسک مذهبی، بستری برای بازنمایی ارزش های مشترک مسلمانان و تقویت پیوندهای دینی، اخلاقی و اجتماعی آنان معرفی شده است. بر این اساس، آموزه های قرآنی درباره امت واحده و پرهیز از تفرقه، در کنار سیره پیامبر اکرم(ص) در ایجاد جامعه ای منسجم و تمدن ساز، می تواند مبنایی برای بازخوانی ظرفیت های وحدت آفرین اربعین باشد.

این مقاله همچنین با بررسی مؤلفه هایی همچون اخلاق نیکو، مهمان نوازی، گفت وگوی سازنده، مواسات و حمایت متقابل، بر نقش این ارزش ها در ایجاد ارتباط سازنده میان پیروان مذاهب اسلامی تأکید می کند. از این منظر، مناسبات انسانی و جلوه های همدلی در آیین اربعین می تواند زمینه ای برای تقویت برادری دینی و کاهش فاصله های مذهبی و اجتماعی فراهم آورد.

بخش دیگری از پژوهش به جایگاه عدالت خواهی و ظلم ستیزی در سنت نبوی(ص) و نهضت حسینی اختصاص دارد. نویسنده با اشاره به هدف اصلاح طلبانه قیام امام حسین(ع)، این مؤلفه را یکی از محورهای مشترک گفتمان اسلامی می داند که ظرفیت پیوند دادن مسلمانان و گسترش پیام عاشورا در سطحی فراتر از مرزهای جغرافیایی و مذهبی را دارد.

حسینی همچنین محبت اهل بیت(ع) را از زمینه های مهم همگرایی میان مسلمانان برمی شمارد و با استناد به روایات و منابع اسلامی، بر جایگاه خاندان پیامبر اکرم(ص) در تقویت پیوندهای اعتقادی و هویتی امت اسلامی تأکید می کند.

بر اساس نتیجه گیری این پژوهش، الهیات اربعین با تکیه بر سنت نبوی(ص)، محبت اهل بیت(ع) و ارزش هایی همچون عدالت خواهی و اخوت، از ظرفیت قابل توجهی برای تقویت وحدت اسلامی و شکل گیری گفتمانی تمدنی برخوردار است. تحقق این ظرفیت، به گفته نویسنده، مستلزم تقویت عقلانیت ارتباطی، پرهیز از تعصب و تمرکز بر مشترکات دینی و اخلاقی مسلمانان است.

این مقاله در چارچوب پنل های تخصصی همایش بین المللی «نهضت حسینی و رسالت نبوی» ارائه شد؛ همایشی که به بررسی ابعاد علمی، فرهنگی و تمدنی نهضت حسینی و نسبت آن با رسالت پیامبر اکرم(ص) می پردازد.